พยาธิเป็นหนึ่งในปัญหาสุขภาพที่พบบ่อยที่สุดในสุนัขและแมว และยังเป็นปัญหาที่มองข้ามได้ง่ายที่สุดด้วย เพราะในช่วงแรก สัตว์เลี้ยงที่ติดพยาธิส่วนใหญ่ดูแข็งแรงเป็นปกติ การถ่ายพยาธิเป็นประจำเป็นกิจวัตรง่าย ๆ เหมือนการฉีดวัคซีน แค่ต้องมีตารางเท่านั้น
สัตว์เลี้ยงติดพยาธิได้อย่างไร
- จากแม่: ลูกสุนัขและลูกแมวมักได้รับพยาธิไส้เดือนตั้งแต่ก่อนคลอด หรือผ่านทางน้ำนมแม่
- จากดิน หญ้า และอึของสัตว์ตัวอื่น: แค่ดมหรือเลียอุ้งเท้า ไข่พยาธิก็ถูกกลืนเข้าไปแล้ว
- จากหมัด: พยาธิตัวตืดชนิดที่พบบ่อยอาศัยอยู่ในตัวหมัด และสัตว์เลี้ยงจะกลืนหมัดเข้าไประหว่างเลียทำความสะอาดตัว
- จากการล่าเหยื่อและเนื้อดิบ: หนู นก และเครื่องในดิบอาจมีพยาธิ
สัญญาณที่ควรสังเกต
- ปล้องเล็ก ๆ สีขาวคล้ายเมล็ดข้าวสารรอบโคนหาง ในอึ หรือบนที่นอน มักเป็นพยาธิตัวตืด
- ตัวพยาธิคล้ายเส้นสปาเกตตีเส้นเล็กในอึหรือในสิ่งที่อาเจียนออกมา
- ท้องกลมป่องในลูกสุนัขหรือลูกแมว โตช้า ขนไม่เงางาม
- ท้องเสีย อาเจียน น้ำหนักลดทั้งที่กินเก่ง นั่งไถก้นกับพื้น
ไม่มีอาการไม่ได้แปลว่าไม่มีพยาธิ การถ่ายพยาธิจึงทำตามตาราง แทนที่จะรอให้มีอาการก่อน
ควรถ่ายพยาธิบ่อยแค่ไหน
- ลูกสุนัขและลูกแมว: มักเริ่มตั้งแต่อายุ 2–3 สัปดาห์ ถ่ายทุก 2 สัปดาห์ช่วงที่ยังเล็กมาก จากนั้นเดือนละครั้งจนอายุประมาณ 6 เดือน ลองถามผู้เพาะพันธุ์หรือศูนย์พักพิงว่าเคยถ่ายพยาธิอะไรไปแล้วบ้าง
- สัตว์เลี้ยงตัวใหม่ที่ไม่รู้ประวัติ: มักถ่ายพยาธิทันที และถ่ายซ้ำอีกครั้งหลังจากนั้น 2 สัปดาห์ ควรสอบถามสัตวแพทย์ให้แน่ใจ
- สุนัขและแมวโต: สัตวแพทย์ในยุโรปแนะนำอย่างน้อยปีละ 4 ครั้งสำหรับสัตว์เลี้ยงทั่วไป ตัวที่ชอบล่าเหยื่อ กินเนื้อดิบ หรืออยู่กับเด็กเล็กอาจต้องถ่ายบ่อยกว่านั้น จนถึงเดือนละครั้ง ส่วนแมวที่ไม่เคยออกนอกบ้านเลยอาจถ่ายห่างกว่านั้นได้
ในบางพื้นที่ สัตวแพทย์แนะนำให้ป้องกันปรสิตทุกเดือนตลอดทั้งปี ซึ่งช่วยป้องกันพยาธิหนอนหัวใจที่มียุงเป็นพาหะได้ด้วย ตารางที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับว่าสัตว์เลี้ยงอยู่ที่ไหนและใช้ชีวิตอย่างไร ตกลงกับสัตวแพทย์เพียงครั้งเดียว แล้วทำตามไปเรื่อย ๆ
ทำอย่างไรให้ถูกวิธี
- ขนาดยาขึ้นอยู่กับน้ำหนัก: ชั่งน้ำหนักสัตว์เลี้ยงก่อนถ่ายพยาธิทุกครั้ง โดยเฉพาะช่วงที่ยังโตอยู่
- ใช้เฉพาะผลิตภัณฑ์สำหรับสัตว์ชนิดนั้นและน้ำหนักนั้นตามคำแนะนำของสัตวแพทย์ เพราะผลิตภัณฑ์ป้องกันปรสิตบางชนิดสำหรับสุนัขเป็นอันตรายต่อแมว
- กำจัดหมัดด้วย ไม่อย่างนั้นพยาธิตัวตืดจะกลับมาอีก
- สัตวแพทย์อาจแนะนำให้ตรวจอุจจาระแทนการถ่ายพยาธิบางครั้ง เพราะช่วยให้รู้ว่ามีพยาธิชนิดใดอยู่จริง
ทำไมเรื่องนี้จึงสำคัญต่อครอบครัว
พยาธิบางชนิด เช่น พยาธิไส้เดือนของสุนัขและแมว ติดต่อสู่คนได้ ส่วนใหญ่เป็นเด็กเล็ก ผ่านทางดินที่มีไข่พยาธิ เก็บอึทันทีทั้งตอนพาเดินเล่นและในสนามหญ้า ปิดบ่อทรายของเด็ก ๆ ให้มิดชิด และล้างมือหลังทำสวนและหลังทำความสะอาดกระบะทรายแมว
ใน PawKit บันทึกการถ่ายพยาธิได้ที่ สุขภาพ → “ป้องกันปรสิต” แล้วเปิดการเตือนสำหรับครั้งถัดไป PawKit จะเตือนล่วงหน้า และทุกคนในครอบครัวจะเห็นว่าถ่ายพยาธิครั้งล่าสุดเมื่อไร



