ตาชั่งบอกว่าน้ำหนักของสัตว์เลี้ยงกำลังเปลี่ยนไปหรือไม่ ส่วนมือบอกว่าน้ำหนักนั้นพอดีหรือเปล่า สุนัขและแมวมีโครงร่างต่างกันมาก น้ำหนักที่ “ปกติ” เป็นกิโลกรัมจึงแทบไม่มีความหมายในตัวเอง สัตวแพทย์จึงประเมินสภาพร่างกายแทน และคุณก็ทำเองที่บ้านได้ในหนึ่งนาที
เช็ก 3 อย่างด้วยการคลำและการมอง
- ซี่โครง: ใช้ฝ่ามือแบราบลูบไปตามสองข้างของหน้าอกโดยกดเบา ๆ ควรคลำเจอซี่โครงแต่ละซี่ได้ง่ายใต้ชั้นบาง ๆ คล้ายกับการคลำหลังมือ ถ้ามองเห็นซี่โครงได้จากอีกฟากของห้อง แปลว่าผอมเกินไป ถ้าต้องกดแรง ๆ กว่าจะเจอ แปลว่ามีไขมันมากเกินไป
- เอวเมื่อมองจากด้านบน: มองสัตว์เลี้ยงจากด้านบนขณะที่ยืนอยู่ ลำตัวหลังซี่โครงควรคอดเข้าเล็กน้อยก่อนถึงสะโพก
- ท้องเมื่อมองจากด้านข้าง: แนวท้องควรลาดขึ้นไปทางขาหลัง ไม่ใช่เป็นแนวตรงหรือห้อยย้อยลงมา
ขนยาวหรือขนหนาจะบังรูปร่าง จึงควรเชื่อมือมากกว่าตา แมวที่นั่งหลังค่อมจะดูกลมขึ้น ให้เช็กตอนที่แมวยืนหรือเดิน ส่วนรอยพับของผิวหนังนุ่ม ๆ ที่ห้อยอยู่ใต้ท้องแมวถือเป็นเรื่องปกติ และไม่ใช่ไขมัน
ผลที่ได้หมายความว่าอะไร
สัตวแพทย์มักให้คะแนนสภาพร่างกายตั้งแต่ 1 ถึง 9 โดย 4–5 คือรูปร่างในอุดมคติ 6–7 คือน้ำหนักเกิน 8–9 คืออ้วน และ 1–3 คือผอมเกินไป เจ้าของมักให้คะแนนสัตว์เลี้ยงที่ตัวหนักต่ำกว่าที่สัตวแพทย์ให้ จึงควรขอให้สัตวแพทย์ช่วยประเมินในการพบครั้งถัดไป และให้ลองคลำดูว่ารูปร่าง “ในอุดมคติ” ของสายพันธุ์นั้นเป็นอย่างไร หลังจากนั้นการเช็กที่บ้านก็จะมีจุดให้เปรียบเทียบ
วิธีชั่งน้ำหนักที่บ้าน
- สุนัขและแมวส่วนใหญ่: ชั่งน้ำหนักตัวเองก่อน แล้วชั่งอีกครั้งขณะอุ้มสัตว์เลี้ยง จากนั้นนำตัวเลขแรกไปลบออกจากตัวเลขที่สอง
- สัตว์เลี้ยงที่ดิ้นไม่หยุด: ชั่งกรงหิ้วเปล่า ๆ ก่อน แล้วชั่งอีกครั้งตอนมีสัตว์เลี้ยงอยู่ข้างใน จากนั้นนำมาลบกัน
- ลูกสุนัข ลูกแมว และสายพันธุ์ตัวเล็กมาก: ตาชั่งในครัวหรือเครื่องชั่งน้ำหนักเด็กจะแม่นยำกว่า
- สุนัขตัวใหญ่ที่อุ้มไม่ไหว: คลินิกสัตวแพทย์หลายแห่งยอมให้ใช้เครื่องชั่งแบบวางพื้นได้แม้ไม่มีนัดตรวจ แค่สอบถามดู
ใช้ตาชั่งเครื่องเดิม ในเวลาใกล้เคียงกันของวัน และก่อนมื้ออาหาร ตาชั่งน้ำหนักตัวที่ใช้ในบ้านอาจคลาดเคลื่อนได้สองสามร้อยกรัม ซึ่งถือว่ามากสำหรับแมว จึงควรดูแนวโน้มจากการชั่งหลาย ๆ ครั้ง มากกว่าตัวเลขครั้งเดียว
บ่อยแค่ไหน
เหมือนที่เล่าไว้ในบทความของเราเรื่องการชั่งน้ำหนักเป็นประจำ: ชั่งสัปดาห์ละครั้งหรือทุกสองสัปดาห์ก็เพียงพอที่จะเห็นแนวโน้ม และเพิ่มการเช็กด้วยมือราวเดือนละครั้ง เพราะช่วยจับสิ่งที่ตาชั่งมองไม่เห็น เช่น สุนัขที่ไขมันเพิ่มขึ้นแต่กล้ามเนื้อลดลง
เมื่อไรควรติดต่อสัตวแพทย์
- สัตว์เลี้ยงน้ำหนักขึ้นหรือลง ทั้งที่ไม่ได้เปลี่ยนอาหารหรือกิจกรรม
- จู่ ๆ ก็มองเห็นซี่โครง กระดูกสันหลัง หรือกระดูกเชิงกรานได้ชัด
- คลำไม่เจอซี่โครงเลย หรือสัตว์เลี้ยงเหนื่อยง่ายหรือหอบง่ายกว่าเดิม
- ก่อนเริ่มคุมอาหาร: การลดอาหารลงฮวบฮาบมีความเสี่ยง และในแมวอาจทำให้เกิดโรคตับร้ายแรง ควรให้สัตวแพทย์เป็นผู้กำหนดเป้าหมายและความเร็วในการลด
ใน PawKit ให้เพิ่มการชั่งแต่ละครั้งเป็นรายการบันทึกน้ำหนัก กราฟน้ำหนักจะแสดงแนวโน้มตลอดหลายสัปดาห์ และจดในหมายเหตุได้ว่าตอนเช็กคลำแล้วรู้สึกอย่างไร



